Σιωπή Μετάνοιας

15 Και να τι λέει ο Κύριος, ο Άγιος Θεός του Ισραήλ: «Αν επιστρέψετε σ’ εμένα και ηρεμήσετε, μονάχα τότε θα σωθείτε· μέσα στην ησυχία και στην εμπιστοσύνη θα βρείτε τη μοναδική σας δύναμη»· μα εσείς δεν το θέλετε, 16 και λέτε: «Όχι, θα φύγουμε με τα άλογα». Γιατί άλλο δε σας μένει παρά η φυγή· και λέτε: «Θ’ ανεβούμε σε γοργοπόδαρα άλογα». (Ησαΐας 30:15-16)

9 Σε μερικούς που ήταν σίγουροι για την ευσέβειά τους και περιφρονούσαν τους άλλους, είπε την παρακάτω παραβολή: 10 «Δύο άνθρωποι ανέβηκαν στο ναό για να προσευχηθούν. Ο ένας ήταν Φαρισαίος κι ο άλλος τελώνης. 11 Ο Φαρισαίος στάθηκε επιδεικτικά κι έκανε την εξής προσευχή σχετικά με τον εαυτό του: “Θεέ μου, σ’ ευχαριστώ που εγώ δεν είμαι σαν τους άλλους ανθρώπους άρπαγας, άδικος, μοιχός, ή και σαν αυτόν εδώ τον τελώνη. 12 Εγώ νηστεύω δύο φορές την εβδομάδα και δίνω στο ναό το δέκατο απ’ όλα τα εισοδήματά μου”. 13 Ο τελώνης, αντίθετα, στεκόταν πολύ πίσω και δεν τολμούσε ούτε τα μάτια του να σηκώσει στον ουρανό. Χτυπούσε το στήθος του και έλεγε: “Θεέ μου, σπλαχνίσου με τον αμαρτωλό”. (Λουκάς 18:9-13)

Υπάρχει μία σύνδεση ανάμεσα στις δύο περικοπές. Ο τελώνης της παραβολής πλησιάζει τον Θεό μέσα από την σιωπή, δεν τολμά καν να κοιτάξει τον ουρανό και τα μόνα λόγια που καταφέρνει να ξεστομίσει είναι “Θεέ μου, σπλαχνίσου με τον αμαρτωλό”. Η μετάνοια χτίζεται πάνω στη σιωπή. Αντίστοιχα, η προτροπή του προφήτη Ησαΐα προς τον λαό Ισραήλ, είναι προς μία μετάνοια που δεν έχει πολλά να πει και να δηλώσει, αλλά ήρεμα προσμένει τη χάρη του Θεού. Αντιθέτως, η προσέγγιση του Φαρισαίου είναι μία φλύαρη προσευχή, εξύμνηση των αγαθοεργιών του. Δεν μοιάζει καν για προσευχή μετάνοιας. Όπως οι ακροατές του προφήτη Ησαΐα που είναι έτοιμοι να ανέβουν στα γρήγορα τους άλογα, έτσι και ο Φαρισαίος της παραβολής έχει τοποθετήσει την εμπιστοσύνη του στις δυνάμεις και νιώθει πως “κανένας πλέον δεν τον πιάνει”, ειδικά αυτός ο τελώνης που στέκεται δίπλα του.
Στην κατάσταση της “κρίσης” που βρίσκουμε τον εαυτό μας σήμερα, σχεδόν όλοι κατανοούμε την ανάγκη κάποιου είδους μετάνοιας. Ακόμη και πρόσωπα που δεν πιστεύουν σε θεούς και σε μεγάλες αφηγήσεις ή δεν ερμηνεύουν τον κόσμο μέσω κάποιας Ηθικής, καταλαβαίνουν πως η “κρίση” που βιώνουμε θα πρέπει να έχει κάποια επίδραση στην κοινωνία και στον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα και έχουμε στήσει τη ζωή μας. Ελπίζουμε σε κάποια αλλαγή, μεταστροφή, αφύπνιση και επιστροφή χαμένων αξιών μετά το πέρας της πανδημίας.
Το ερώτημα που θέτουν οι παραπάνω περικοπές είναι: τι είδους μετάνοια θα είναι αυτή; Θα είναι μία μετάνοια ησυχίας, αυτοεξέτασης και εμπιστοσύνης στον Θεό ή μία “μετάνοια” αυτοδικαίωσης;
Φοβάμαι πως πολλές από τις “μετάνοιες” που προτείνονται σήμερα κινούνται προς την κατεύθυνση της αυτοδικαίωσης, μετάνοιες που επιβεβαιώνουν όσα υποστηρίζαμε και ζούσαμε “εμείς” τόσα χρόνια και οι “άλλοι” δεν μας άκουγαν. Συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους διπλανούς μας, με αυτούς που δεν εμβολίαζαν τα παιδιά τους, με αυτούς που είχαν αμελήσει κάθε έννοια αλληλεγγύης ενώ χρόνια εμείς το φωνάζαμε στους δρόμους, με αυτούς που δεν καταλάβαιναν το πρόβλημα της πλήρης ιδιωτικοποίησης της ζωής, με τους “σκοταδιστές” της θρησκείας που προτείνουν θεραπευτικά “μαντζούνια”. Ενώπιον τους βγαίνουμε δικαιωμένοι και γνωρίζουμε από τι θα πρέπει να μετανοήσουμε και τι πρέπει να κάνουμε ως κοινωνία αύριο. Χαρακτηριστικό το hashtag που αναρτήθηκε #ΜετάΘαΛογιαραστούμε, ως μία δήλωση πως σήμερα μένουμε σπίτι αλλά αύριο ξέρουμε τι θα κάνουμε.
Πέραν του ακατάλληλου της κατάστασης που βρισκόμαστε για διαμάχες, αυτή η “μετάνοια” που διακηρύσσεται μας αποτρέπει από τη βάση της πραγματικής μετάνοιας: να έρθουμε μπροστά στον Θεό για τον εαυτό μας και τις δικές μας τις υποθέσεις. Από όσα εμείς χρειάζεται να μετανοήσουμε και επαναπροσδιορίσουμε, χτυπώντας, γιατί όχι και εμείς, το στήθος μας, όπως ο τελώνης της παραβολής και ψιθυρίζοντας “Θεέ μου, σπλαχνίσου με τον αμαρτωλό”.

- Ας προσευχηθούμε σήμερα ιδιαίτερα για τους άστεγους της πόλης μας και για τους πρόσφυγες που βρίσκονται στη χώρα μας. Επίσης, ας έχουμε στην προσευχή τη γειτονιά μας και την παρουσία της εκκλησίας μας σ’ αυτή. Υπενθυμίζουμε πως προσπαθούμε να συντονιστούμε σε κοινή συμπροσευχή, από τα σπίτια μας, στις 8:30μμ.

Διαβάζουμε μαζί από την Α΄Επιστολή του Ιωάννη, από το κεφάλαιο 5, τα εδάφια: 1-12.